Gorivo 1.jpeg

Rast cijena evrodizela na tržištu posljedica je globalnih poremećaja u snabdijevanju, velike potražnje u transportu i industriji, kao i promjena u lancima isporuke nakon sankcija Rusiji.

Dizel se smatra ključnim energentom za transport i industriju, jer ga koriste kamioni, brodovi, poljoprivredna mehanizacija, građevinske mašine i veliki dio logistike. Zbog toga u vrijeme geopolitičkih kriza potražnja za ovim gorivom često raste brže nego za benzinom.

Na evropskom tržištu već godinama postoji strukturni manjak dizela. Evropske rafinerije proizvode manje količine nego što tržište zahtijeva, a značajan dio ovog derivata ranije je stizao iz Rusije. Nakon uvođenja sankcija, Evropa dizel nabavlja sa udaljenijih tržišta, poput Bliskog istoka i Indije, što povećava troškove i podiže cijene.

Dodatni pritisak na tržište stvaraju i geopolitičke krize, posebno rizici u pomorskom saobraćaju kroz Ormuzski moreuz, koji predstavlja jednu od najvažnijih ruta za transport nafte. Svaki poremećaj u tom regionu direktno povećava troškove transporta i utiče na cijenu dizela.

Prema podacima sa tržišta, dizel na evropskim berzama u posljednjim sedmicama poskupljuje brže od benzina, a države prilikom formiranja maksimalnih cijena goriva upravo prate te međunarodne kotacije.

Ekonomisti ističu da rast cijene dizela ima snažan uticaj na inflaciju, jer direktno utiče na troškove transporta robe, proizvodnju hrane i građevinske radove. Za razliku od benzina, koji se uglavnom koristi u putničkim vozilima, dizel pokreće veći dio privrede.

Zbog toga poskupljenje ovog goriva brzo povećava troškove logistike, a kompanije te troškove često prenose na krajnje cijene proizvoda.

Prema podacima sa benzinskih pumpi u Banjaluci, cijena dizela kreće se od 2,79 do 3,10 KM po litru, a na pojedinim pumpama već je premašila tri marke.

Predsjednik Grupacije za promet naftom i naftnim derivatima pri Privrednoj komori Republike Srpske Đorđe Savić izjavio je za „Nezavisne novine“ da će i pumpe koje još nisu podigle cijene vjerovatno uskoro korigovati iznose na tom nivou.

Ministar trgovine i turizma Republike Srpske Ned Puhovac ranije je istakao da distributeri imaju dovoljne zalihe i da ne bi trebalo da bude problema sa snabdijevanjem.

U međuvremenu, Predstavnički dom Parlamentarne skupštine BiH 16. marta treba da se izjasni o prijedlogu zakona kojim se predviđa privremeno smanjenje ili ukidanje akciza na naftne derivate.