Ekonomija rasta.jpeg

Gvajana od siromašne zemlje do nove naftne sile.

Gvajana, država koja je donedavno bila među najsiromašnijima u Južnoj Americi, danas bilježi jedan od najbržih ekonomskih rasta u svijetu, zahvaljujući velikim nalazištima nafte otkrivenim u njenim vodama.

Ključni pokretač ekonomske transformacije je proizvodnja nafte u bloku Stabruk, kojim upravlja međunarodni konzorcijum predvođen američkom kompanijom „EksonMobil“. Na tom području trenutno se proizvodi između 700.000 i 750.000 barela nafte dnevno, uz pomoć više velikih plutajućih proizvodnih platformi.

Nova faza razvoja očekuje se pokretanjem projekta Uaru, koji je trenutno u izgradnji. U okviru tog projekta planirano je korišćenje proizvodnog broda „Erea Vitu“, čiji se početak rada očekuje krajem 2026. godine. Nakon puštanja u rad, ukupna proizvodnja mogla bi premašiti milion barela dnevno.

Projekat Uaru vrijedan je oko 12,7 milijardi dolara i nalazi se na dubini od približno 1.700 metara, oko 200 kilometara od obale. Pored proizvodnje nafte, kompanija „EksonMobil“ razvija i gasovod kojim će prirodni gas biti doveden na kopno, što bi moglo značajno smanjiti cijenu električne energije u zemlji.

Zahvaljujući naftnom bumu, ekonomija Gvajane bi ove godine mogla ostvariti rast bruto domaćeg proizvoda veći od 16 odsto, dok pojedine procjene govore i o rastu iznad 20 odsto. Istovremeno, državni fond prirodnih resursa, u koji se slivaju prihodi od nafte, već je premašio vrijednost od tri milijarde dolara.

Vlasti planiraju da sredstva iz tog fonda koriste za dugoročni razvoj zemlje, po uzoru na norveški model upravljanja prihodima od nafte.

Međutim, veliki energetski potencijal doveo je i do geopolitičkih tenzija u regionu. Susjedna Venecuela polaže pravo na oblast Esekibo, u kojoj se nalazi značajan dio naftnih nalazišta. Spor se trenutno razmatra pred Međunarodnim sudom pravde u Hagu, dok su Sjedinjene Američke Države i Brazil diplomatski podržali Gvajanu.

Razvoj naftnih nalazišta predvodi međunarodni konzorcijum koji čine „EksonMobil“ sa 45 odsto vlasništva, „Hes“ sa 30 odsto i kineska kompanija „CNOOC“ sa 25 odsto.

Zahvaljujući relativno maloj populaciji od oko 800.000 stanovnika, Gvajana već sada ima jednu od najvećih proizvodnji nafte po glavi stanovnika u svijetu.

Ako se sadašnji planovi ostvare, ova mala južnoamerička država mogla bi u narednim godinama postati jedna od novih značajnih energetskih sila na globalnoj sceni.