Trebinjac razotkrio tajnu stećaka?

Autor: Božo Morić Foto: Miro Ilic
TREBINJELIVE 02. 10. 2014. - 11:19h

Ono što nije uspjelo stotinama profesionalnih arheologa sa područja Jugoslavije i čitave Evrope za stotinu godina, trebinjski amater razotkrio za jedno jutro.

sl1.stecci

Portal TrebinjeLive je lani prvi predstavio hipotezu o zagonetnim zidovima iznad Polica trebinjskog astronoma i arheologa amatera Mira Ilića, a danas smo razgovarali sa njim o njegovoj novoj hipotezi koja je već privukla pažnju.

Miro, o čemu govori tvoja nova hipoteza?

–  Poznato je čitaocima da širom istočne Hercegovine postoje mnogobrojni nadgrobni spomenici, stećci. Ovi spomenici su podizani od 11. do 15. vijeka, a dolaskom turske okupacije prestali su biti izgrađivani. Najznačajnije karakteristike stećaka su dekorativni i figuralni motivi. Kao dekorativne motive najčešće srećemo rozete, spirale, listove loze, grožđe, likove sunca, zvijezda i polumjeseca. Kao figuralne motive nalazimo scene lova, povorke jelena, kola, a najpoznatiji je motiv čovjeka sa podignutom desnom rukom.

Taj poznati motiv je zapravo ono o čemu govori tvoja hipoteza?

– Da. Ovdje treba spomenuti da neki arheolozi smatraju da je podignuta ruka znak zakletve ili vjernosti, a drugi smatraju ovaj motiv sadržajnijim pokazateljem. Po ovima, čovjek uzdignute ruke predstavlja sazviježđe Oriona, a krug između ruke i glave predstavlja položaj Sunca na nebeskoj sferi prvog dana ljeta, odnosno ljetnjeg solsticija, dugodnevnice.

U čemu se tvoja hipoteza razlikuje od njihovog mišljenja?

– Moje mišljenje je naučno opravdanije od prethodnih mišljenja. Radi sagledavanja vremenske skale astronomskog događaja za kojeg tvrdim da je prikazan ovim motivom, potrebno je obrazloženje. Amaterski se bavim astronomijom dugo godina, tokom kojih sam pročitao dosta domaće i strane literature. Tako sam našao informaciju o zapisima kineskih dvorskih astronoma koji govore o novoj i izuzetno sjajnoj zvijezdi u sazviježđu Bika, uočenoj u rano jutro pred svitanje 4. jula 1054. godine. Oni su ovu zvijezdu zvali “Gostujuća zvijezde“ jer nije bila ucrtana na njihovim zvijezdanim kartama.

sl2. Polozaj Supernove 1054-autor

Danas znamo da je ta sjajna zvijezda zapravo bila veoma rijetka eksplozija Supernove zvijezde udaljene 6.500 svjetlosnih godina. Ostatak te zvijezdane eksplozije, teleskopom vidimo kao maglinu u čijem je središtu brzorotirajuća mala zvijezda pulsar.

Kako to povezuješ sa motivom na stećku?

– Slažem se da je na stećku sazviježđe Oriona predstavljeno ljudskom figurom. Ovo sazviježđe su takvim vidjeli i drevni Egipćani, Vavilonci i stari Grci. Ono po čemu se razlikuje moja hipoteza je da krug na stećku između ruke i glave predstavlja položaj Supernove zvijezde iz 1054. godine u sazviježđu Bika, koji je iznad sazviježđa Oriona. Krug ne predstavlja položaj Sunca u tački ljetnog solsticija koji je tada bio 16. juna 1054. godine. Naši preci nikako nisu mogli znati u kojem sazviježđu i blizu kojih zvijezda se Sunce pri dnevnoj svjetlosti tačno nalazilo na dan početka ljeta.

sl3. Supernova 1054 - Orion

sl4. Supernova 1054 - Orion - stecak

I najvažnije. Od položaja Supernove na nebeskoj sferi, tačka ljetnog solsticija je tada bila udaljena 19 stepeni istočnije. U slučaju da krug predstavlja tadašnji položaj Sunca na prvi dan ljeta, na stećku bi Sunce trebalo biti uklesano dalje sa desne strane podignute ruke, odnosno lijevo od nas gledano, a ne između ruke i glave. Dakle krug ne predstavlja Sunce, nego približni položaj Supernove iz 1054. godine na noćnom nebu, što se iz mojih slika jasno vidi.

Kako znaš gdje je bio položaj Sunca prvog dana ljeta 1054. godine?

– Na računaru imam astronomski program koji pokazuje izgled neba 10.000 godina unaprijed i 8.000 godina unazad. Zapravo, riječ je o planetarijumu koji mi je pomogao da pratim položaje Mjeseca u odnosu na sjajnu Supernovu. Položaj Supernove je veoma blizu ekliptike, staze po kojoj se prividno kreću planete i Mjesec, pa je tada, od trenutka uočavanja pa narednih tri mjeseca, koliko je Supernova bila vidljiva golim okom, Mjesec tri puta prošao veoma blizu nje, samo tri stepena udaljen. Na mnogim stećcima nalazimo kombinaciju lika polumjeseca i zvijezde, jedno uz drugo. Smatram da taj dekorativni motiv predstavlja umanjeni prikaz događaja Supernove, odnosno prikaz bliskog prolaza Mjeseca pored sjajne nove zvijezde.

Koliko je ta ’’Gostujuća zvijezda’’ bila sjajna?

– U danima maksimalnog sjaja bila je pet puta sjajnija od najvećeg prividnog sjaja planete Venere, dakle lako vidljiva i po danu. Na noćnom nebu to je bila izuzetno sjajna zvijezda, čak je pravila sjenu, što je moralo ostaviti čudesan utisak na naše pretke, toliko snažan da su ga uzeli za motiv na svojim nadgrobnim spomenicima.

Ovim astronomskim tumačenjem poznatog figuralnog motiva sa stećaka, potvrđuje se da je u kamenu zabilježen izuzetno rijedak kosmički događaj, što je jedinstveni istorijski zapis u čitavom svijetu. Da spomenem da u Evropi 1054. godine nije bilo zapisa o ovoj izuzetno sjajnoj zvijezdi, što je zaista neobično. Zato ovakvo astronomsko tumačenje daje ovom figuralnom motivu ogromno značenje, a nas čini ponosnim na naše pretke koji su taj događaj ovjekovječili na svojim kamenim nadgrobnim spomenicima, podsjećajući nas za duga vremena na sebe i svoje davno ugasnule živote.

Srbi vole da se takmiče, stoga posljednje pitanje u tom duhu. Mogu li profesionalni arheolozi pobiti tvoju hipotezu?

– Mogu. Ako pokažu jače argumente, a to je za njih nemoguća misija.

TAGOVI:

Komentari

Ma hajte molim vas ;)

Odgovori

alancatovic.wordpress.com/2016/12/27/veza-izmedu-stecaka-i-neutronskih-zvijezda/

Odgovori

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne i stavove internet portala TrebinjeLive.info. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Portal TrebinjeLive.info zadržava pravo da obriše komentar bez najave i objašnjenja.
Evo zbog čega je TrebinjeLive najčitaniji i najuticajniji portal u gradu!
8.500+
dnevnih
posjeta
265.000+
mjesečnih
čitanja
620.000+
mjesečnih
pregleda stranica
18.500+
fejsbuk
sviđanja