Selo Zaplanik – obnova crkve Petrovice i ratna dešavanja na Bobanima

TREBINJELIVE 19. 05. 2012. - 17:27h

Crkva Svetih apostola Petra i Pavla, nalazi se u selu Zaplanik, koje je smiješteno na samom jugu Hercegovine, nedaleko od granice sa Hrvatskom. Ova crkva je tako jedna od najjužnih pravoslavnih crkava u Hercegovini, a u cijelom trebinjskom kraju jedna je od značajnijih, dok je u trebinjskoj šumi po duhovnoj vrijednosti prva posle manastira Duži.

Crkva Petrovica Zaplanik

Crkva svetog Petra i Pavla je saborna crkva, oko koje je sabrano 15 sela juga Hercegovine, a sva domaćinstva u tim selima prislužuju Petrovdan. Kod crkve se za Petrovdan još od davnina održavao veliki sabor, na koji bi osim mještana, njihove rodbine i prijatelja, došao i veliki broj gostiju iz Trebinja, Dubrovnika i inostranstva. Poslije bogosluženja i sabora kod crkve, veselje bi se nastavilo u kućama domaćina.

Petrovdanski sabor bio je prekidan za vrijeme ratova, pa tako i 1991-1995 godine., a ponovo je obnovljen ima nekoliko godina. Lokalitet na kome je crkva podignuta naziva se Petrova glavica i na tome je mjestu postojala crkva iz ranijega perioda, a iz podataka koje je Nićifor Dučić dao ruskom konzulu Hiljferdingu, vidi se da je pravoslavna crkva ovdje postojala 1857. godine i da je bila posvećena Svetom velikomučeniku Pantelejmonu i to je najvjerovatnije bila srednjevjekovna crkva manjih dimenzija, i takvih crkava na području trebinjske šume bilo je 28., a oko svih tih crkava nalaze se srednjovjekovne grobnice-ploče.

1864. godine, na mjestu stare crkve Sv.Pantelejmona podiže se nova Pravoslavna crkva većih dimenzija. Kada je te godine crkva proširivana, onda su najbliže stare grobnice-ploče uzidane u crkvu ili postavljene u temelje crkve, a pločama koje su bile sa zapadne strane crkve, podizana je gomila, tako se dobio i slobodan prostor oko nove crkve, i sada se vide dvije ploče koje su do pola uzidane u sjeverni zid crkve. Na istočnoj ploči se sačuvao i ukras (na njenoj vodoravnoj strani je dio pravougaone bordure, a u istočnom i zapadnom kraju, po jedan krst čiji se kraci završavaju krugovima).

Nova crkva je 1865. godine bila posvećena Vavedeniju presvete Bogorodice, da bi 1903 godine Obren Đurić-Kozić u knjizi „Šuma površ i Zupci u Hercegovini“ zabilježio da je crkva tada bila posvećena Sv.apostolima Petru i Pavlu i da je narod zove crkvom“Petrovicom“. Postoji podatak koji je narodu prenio bivši paroh Arsenije Ćorović, da je u temelju crkve ugrađena čestica mošti Svetog apostola Petra.

Uz crkvu se nalazi i groblje koje čini jednu cijelinu sa srednjovjekovnom nekropolom. Nedaleko od crkve Sv.Petra i Pavla postoji ruševina još jedne crkve, koja je prema nekim nalazima bila freskopisana.
Na lokalitetu crkve i groblja nisu vršena arheološka istraživanja, što je prouzrokovalo da su neki istoričari, donosili površne ili čak pogrešne zaključke pišući o ovome kraju. O značaju crkve govori i sledeći podatak; “tokom čitavoga trajanja Dubrovačke republike, pravoslavnim hrišćanima nije bilo dozvoljeno da sagrade pravoslavnu bogomolju u gradu Dubrovniku, pa su pravoslavni Srbi iz Dubrovnika nemajući svoju bogomolju, dolazili u Zaplanik na bogosluženja, gdje im je trebalo 2 sata hoda. U jednome periodu bilo je zabranjeno pravoslavnima i da prenoće u krugu zidina Dubrovnika. Preko dana su mogli da obavljaju poslove u gradu, dok su predveče morali da ga napuste”.

Dubrovnik je jedan od važnijih centara katoličke crkve, čija se agresivna propaganda osjećala i u našem trebinjskome kraju, a u proteklim ratovima na našem području, bez obzira o kojoj se vojsci radilo, nisu zabilježena rušenja grobalja i crkava, dok su u ratu 1991-1995. godine za vrijeme agresije Republike Hrvatske na područje Hercegovine, okupirana je i 1/3 trebinjske opštine. Većina pravoslavnih crkava je porušena ili oštećena, grobovi polomljeni, sela popaljena i porušena. Crkva i groblje u Zaplaniku doživjeli su istu sudbinu, hrvatska vojska gađala je crkvu tenkovskim i artiljeriskim projektilima, a pošto je na taj način nisu srušili, pokušavalo se miniranjem jugozapadnoga dijela crkve.

Granatirana i minirana crkva u Zaplaniku

Crkva je iako oštećena, ipak izdržala sva ta rušenja od strane ustaša. Vrata crkve su pogođena projektilom ručnoga bacača, unutrašnjost crkve je bilo pretvoreno u smetljište i nužnik, časna trpeza polomljena maljem, ikonostas izrešetan mecima, prozori i  svi spomenici u groblju bili su polomljeni, jednu granitnu piramidu koristili su kao sto, pošto su uz zid groblja imali baraku, gdje su boravili.

Srusena kuca

DODATAK – U selu Prosjek koje je srušeno od strane hrvatskih agresora, nalazi se crkva koja datira iz 15. vijeka, a koja je ostala „zdrava“ tokom hrvatske agresije na Bobanske krajeve.

Sva ta rušenja i skrnavljena počinili su pripadnici hrvatske vojske za vrijeme okupacije juga hercegovine od jula 1992 do kraja 1995.godine, to je bila slika crkve i groblja koju su zatekli mještani, došavši prvi put poslije rata. To veliko stradanje crkve, groblja i cijeloga kraja, stvorilo je jaku želju i pokrenulo narod da obnovi porušeno nasljeđe predaka.

Zapaljeno i opljackano selo Prosjek

Napomenimo, da su hrvatske snage od jula 1992 do kraja 1995.godine, pored sela Zaplanik, upotpunosti uništila sela na Bobanima, minirali crkvu u Šćenici, oštetili crkvu u Raptima, te oskrnavili groblja. Bobani i Trebinjska šuma, danas teritorijalno pripadaju FBiH.

TAGOVI:

Komentari

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne i stavove internet portala TrebinjeLive.info. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Portal TrebinjeLive.info zadržava pravo da obriše komentar bez najave i objašnjenja.
Evo zbog čega je TrebinjeLive najčitaniji i najuticajniji portal u gradu!
8.500+
dnevnih
posjeta
265.000+
mjesečnih
čitanja
620.000+
mjesečnih
pregleda stranica
18.500+
fejsbuk
sviđanja