Evropi prijeti teška zima: Skladišta gasa poluprazna, cijene bi mogle iznad 100 evra

Evropi prijeti teška zima: Skladišta gasa daleko ispod prosjeka, cijene bi mogle iznad 100 evra

BRISEL – Skladišta prirodnog gasa u Evropskoj uniji krajem avgusta popunjena su oko 63 odsto, što je znatno ispod petogodišnjeg prosjeka od oko 80 odsto za ovo doba godine, a stručnjaci upozoravaju da bi sporije punjenje moglo donijeti novu nestabilnost na tržištu i više cijene tokom zime.

Ukoliko se sadašnji tempo punjenja nastavi, Evropska unija bi u zimsku sezonu mogla ući sa zalihama oko petinu manjim od petogodišnjeg prosjeka, što bi bio najniži nivo od 2013. godine, prenosi Buka.

„Niži nivoi zaliha prirodno povećavaju rizik od veće nestabilnosti cijena tokom zime“, upozorio je analitičar za gas Greg Molnar.

Dodatni problem mogli bi predstavljati duži hladni talasi ili periodi slabog vjetra, kada raste potrošnja gasa za grijanje i proizvodnju električne energije.

„Počinje da se širi panika“

Evropsko tržište gasa tokom ljeta bilo je relativno mirno jer su trgovci očekivali ponovno otvaranje Ormuskog moreuza, što bi omogućilo veći priliv tečnog prirodnog gasa prije zime.

Međutim, očekivanja o brzom rješenju sada su sve slabija.

„Tržište je bilo iznenađujuće opušteno. Očekivalo se ponovno otvaranje kako bi skladišta mogla da se napune prije zime. Skladišta obično dostižu vrhunac u oktobru, a sada smo gotovo u septembru i situacija postaje veoma neugodna“, rekao je Bjarne Šildrop, glavni analitičar za robna tržišta u bankarskoj grupaciji SEB.

„Panika počinje da se širi“, dodao je on.

Problemi sa punjenjem skladišta dodatno su se pogoršali nakon što su sukobi na Bliskom istoku ozbiljno poremetili izvoz nafte i gasa iz područja Persijskog zaliva.

Zalihe je dodatno smanjila hladna završnica prošle zime, dok su ljetni toplotni talasi povećali upotrebu gasnih elektrana.

Gas više nego dvostruko skuplji

Fizička nestašica gasa u Evropi ove zime za sada se ne očekuje, ali tržišta već računaju na znatno više cijene.

Referentna evropska cijena gasa posljednjih sedmica premašivala je 68 evra po megavat-satu, što je najviši nivo u više od tri godine i više nego dvostruko u odnosu na početak godine.

Evropa će tokom hladnijih mjeseci za isporuke tečnog prirodnog gasa morati da se takmiči sa kupcima iz Azije.

Analitičari Goldman Sachsa procjenjuju da bi, ukoliko se ne obnovi normalan izvoz gasa sa Bliskog istoka, evropska cijena mogla morati da poraste iznad 100 evra po megavat-satu kako bi Evropa privukla dovoljne količine LNG-a za zimsku potrošnju.

Njemačka skladišta tek napola puna

Posebno niske zalihe bilježe se u zapadnoj Evropi.

Njemačka, koja ima najveći skladišni kapacitet gasa u Evropi, ima skladišta popunjena tek nešto više od 50 odsto. U Belgiji je popunjenost oko 49 odsto, a u Holandiji oko 44 odsto.

Situacija je znatno bolja u Italiji, gdje su skladišta popunjena više od 81 odsto, i Poljskoj, gdje su iznad 90 odsto.

Prema podacima Gas Infrastructure Europe od 23. avgusta, hrvatska skladišta bila su popunjena oko 68 odsto.

Britanija posebno izložena

Još osjetljivija situacija je u Velikoj Britaniji, jednom od najvećih evropskih potrošača gasa, ali zemlji sa relativno malim sopstvenim skladišnim kapacitetima.

Britanija se zato u velikoj mjeri oslanja na gas koji cjevovodima stiže iz kontinentalne Evrope i Norveške, kao i na LNG koji tankerima dolazi iz SAD i sa Bliskog istoka.

Britanska vlada razmatra direktnu finansijsku pomoć vlasnicima skladišta i gasovoda kako bi se obezbijedilo održavanje i modernizacija infrastrukture u narednim decenijama.

Pritisak se već prenosi i na domaćinstva. Britanski regulator Ofgem objavio je da će ograničenje cijena energije za prosječno domaćinstvo od oktobra porasti za četiri odsto, nakon što je u julu povećano 13 odsto.

Prosječni godišnji račun za domaćinstvo na standardnoj tarifi tako će od oktobra porasti sa 1.663 na 1.723 funte.

Ofgem je povećanje direktno povezao sa višim veleprodajnim cijenama gasa usljed sukoba na Bliskom istoku.