Manji uvoz, ali i pad izvoza: Šta se dešava sa ekonomijom BiH?

BANJALUKA – U prva dva mjeseca ove godine Bosna i Hercegovina zabilježila je blago poboljšanje u spoljnotrgovinskoj razmjeni, jer je pad uvoza znatno veći od pada izvoza, što ukazuje na određeni oporavak ekonomskih kretanja.

Prema podacima Uprave za indirektno oporezivanje BiH, uvoz je u prva dva mjeseca iznosio 4,63 milijarde KM, dok je u istom periodu prošle godine iznosio 4,84 milijarde KM, što znači da je za godinu dana smanjen za više od 200 miliona maraka.

Sa druge strane, izvoz je u prva dva mjeseca ove godine iznosio 2,69 milijardi KM, dok je u istom periodu 2025. godine bio 2,74 milijarde KM, što predstavlja pad od oko 50 miliona KM.

Tako je ukupan deficit u spoljnotrgovinskoj razmjeni za prva dva mjeseca ove godine iznosio 1,94 milijarde KM.

Najviše su se izvozili električne mašine i oprema, kao i njihovi dijelovi, aparati za snimanje i reprodukciju zvuka i slike, te televizijski uređaji i prateća oprema u vrijednosti od oko 292,8 miliona KM.

Slijedi izvoz nuklearnih reaktora, kotlova, mašina i mehaničkih uređaja sa dijelovima u vrijednosti od 223,7 miliona KM, kao i proizvodi od željeza i čelika u iznosu od 179,8 miliona KM.

Kada je u pitanju uvoz, najveći udio imaju mineralna goriva, mineralna ulja i proizvodi njihove destilacije, bitumenske materije i mineralni voskovi, čija je vrijednost dostigla 533,8 miliona KM.

Slijede nuklearni reaktori, kotlovi, mašine i mehanički uređaji sa dijelovima u vrijednosti od 379 miliona KM, te vozila, osim željezničkih i tramvajskih, sa dijelovima i priborom u iznosu od 354,2 miliona KM.

Najviše robe Bosna i Hercegovina izvezla je u Hrvatsku, u vrijednosti od 473,5 miliona KM, zatim u Njemačku za 421,4 miliona KM i u Austriju za 287,9 miliona KM.

Kada je riječ o uvozu, najviše proizvoda stiglo je iz Hrvatske u vrijednosti od 845,3 miliona KM, zatim iz Srbije za 580,7 miliona KM i iz Njemačke za 392,5 miliona KM.

Ekonomista Igor Gavran ističe da je teško dati konačnu ocjenu ovih podataka bez detaljnije analize strukture izvoza i uvoza, odnosno gdje je konkretno došlo do pada ili rasta.

On navodi da su na rezultate mogli uticati faktori kao što su prestanak proizvodnje u „Koksari“ u Lukavcu, otežan izvoz čelika u Srbiju i Evropsku uniju, kao i blaža zima koja je smanjila potrošnju i uvoz prirodnog gasa i električne energije.

Gavran dodaje da je potreban oprez u tumačenju podataka, jer negativni ekonomski trendovi i rast cijena energenata mogu u narednom periodu uticati na povećanje vrijednosti uvoza.