Recepti .jpeg

Humani papiloma virus (HPV) decenijama se u javnosti uglavnom povezuje sa zdravljem žena i rakom grlića materice.

Zahvaljujući skriningu i vakcinaciji, ta veza postala je jedan od najpoznatijih javnozdravstvenih signala. Međutim, taj fokus ima i svoju cijenu, jer se HPV i dalje doživljava kao „ženski problem“, dok se posljedice infekcije kod muškaraca često zanemaruju ili svode samo na njihovu ulogu prenosioca virusa.

Sve više naučnih dokaza ukazuje da je takav pristup nepotpun i da HPV može imati direktan uticaj i na muško reproduktivno zdravlje. Riječ je o najčešćoj virusnoj polno prenosivoj infekciji na svijetu – procjenjuje se da će tokom života zaraženo biti više od 90 odsto seksualno aktivnih muškaraca i oko 80 odsto žena. Većina infekcija prolazi bez simptoma i spontano se povlači, često bez znanja zaražene osobe, a upravo ta „tišina“ doprinosi širenju virusa i potcenjivanju dugoročnih posljedica.

Pored genitalnih bradavica i karcinoma povezanih sa visokorizičnim tipovima HPV-a, kao što su rak penisa, anusa i usne duplje, sve više pažnje posljednjih godina privlači moguća uloga virusa u muškoj neplodnosti. Neplodnost bez jasnog uzroka postaje sve veći problem: oko 15 odsto parova ima poteškoće sa začećem, a uzrok se u približno polovini slučajeva nalazi na strani muškarca. Posebno zabrinjava što se kod velikog broja slučajeva smanjenja kvaliteta spermatozoida ne može jasno utvrditi uzrok.

Naučna istraživanja pokazala su da HPV može biti prisutan u spermi i vezivati se za površinu spermatozoida. Iako osnovni parametri spermograma često ostaju uredni, virus može uticati na suptilne, ali biološki važne procese ključne za oplodnju.

Jedna opsežna studija objavljena 2024. godine u časopisu Frontiers in Cellular and Infection Microbiology analizirala je uzorke sperme više od 200 muškaraca. Kod onih zaraženih visokorizičnim tipovima HPV-a, posebno HPV-16, uočen je veći broj mrtvih spermatozoida i izraženi oksidativni stres – mehanizam koji može oštetiti DNK spermatozoida i smanjiti šanse za uspješnu oplodnju.

Takođe je zabeleženo da su nivoi upalnih markera u spermi zaraženih muškaraca niži, što ukazuje da virus može djelovati „tiho“, bez klasičnih znakova infekcije, ali uz ćelijska oštećenja koja rutinska dijagnostika ne otkriva. Postoje istraživanja koja povezuju prisustvo HPV-a u spermi i sa većim rizikom od ranih spontanih pobačaja, verovatno zbog uticaja virusa na rani razvoj embriona.

U tom kontekstu HPV vakcina dobija novo značenje. Iako ne liječi postojeću infekciju, postoje indicije da vakcinacija može pomoći imunološkom sistemu u bržem uklanjanju virusa. Kod vakcinisanih muškaraca zabeležena je bolja pokretljivost spermatozoida i veća verovatnoća uspješnog začeća.