Ko je prvi organizovao okrugli sto i zašto je neko „pao s kruške“?

Izvor: Telegraf.rs Foto: Telegraf.rs
TREBINJELIVE 20. 07. 2014. - 19:33h

Znate li odakle potiče izraz „kolo sreće“ ili „staviti glavu u torbu“. Zašto za nekoga kažemo da je „pao s kruške“? Mnoge od ovih izraza koristimo često ne znajući kako su oni nastali.

Spansko selo jarac kruska glava u kesi

Okrugli sto u zvaničnoj međunarodnoj diplomatiji prvi put je upotrebljen u našoj zemlji. A znate li odakle potiče taj izraz ili su to samo “španska sela”?

“Okrugli sto” izraz je koji se upotrebljava u prenesenom smislu, simboliše da su učesnici koji učestvuju u određenoj raspravi ili razgovoru ravnopravni. Nastao još u srednjem vijeku, u vrijeme kralja Artura koji je sa svojim vitezovima zaista sjedao za okruglim stolom. Međutim, krajem XVII vijeka okrugli sto je počeo da se upotrebljava i na međunarodnim skupovima, a prvi takav u istoriji međunarodne diplomatije, upotrebljen je u našoj zemlji.

Spomen-obilježje tog istorijskog događaja je Kapela Gospe od mira koja se nalazi u Sremskim Karlovcima. Kapela je podignuta na mjestu gdje je potpisan poznati Karlovački mir, 27. januara 1699. godine. Tada je tu bio postavljen veliki okrugli sto, za kojim su vođeni pregovori između Otomanske imperije, s jedne, i hrišćanske alijanse, koju su činile tadašnja Habzburška monarhija, Venecija i Poljska, s druge strane… Ovalni oblik kapele podsjeća na nekadašnji okrugli sto, a tu su i četiri ulaza, u znak sjećanja na četiri sile učesnice u pregovorima – navodi se u knjizi “Zašto se kaže”, Milana Šipke.

Ukoliko niste čuli za ovo, vjerovatno ćete reći da su ovo za vas “španska sela”. Ovaj izraz, koji koristimo da objasnimo nekome da o nečemu nemamo pojma, zapravo je preuzet iz njemačkog jezika. Međutim, u tom jeziku postoji mnogo stariji izraz “češka sela” koji se pojavio u drugoj polovini XVII veka, nakon Tridesetogodišnjeg rata (1618-1648).

Naime kada su njemački vojnici tokom tog rata prolazili kroz Češku, imena njihovih sela djelovala su im čudno i nerazumljivo. Međutim izraz “španska sela” nastao je kombinovanjem izraza “češka sela” i jednog čiji doslovan prevod glasi “to mi dođe španski” i znači da je nešto nerazumljivo.

Ako biste željeli da kažete da niste glupi ili naivni možda ćete upotrijebiti izraz: “Nisam pao s kruške”. Naš narod krušku je doživljavao kao zlo drvo “na kome se skupljaju demoni, đavoli, veštice i druga zla čudovišta, pa čak i sama smrt”. Zbog toga se za one koji se ponašaju glupo i ludo, smatralo da su “pali s kruške” pošto su se nalazili u društvu onih na krušci.

Poznato je da “staviti glavu u torbu” znači izložiti se smrtnoj opasnosti. Porijeklo ovog izraza potiče iz ratničke istorije kada je postojao običaj da se neprijateljske glave odsjecaju i donose vladarima ili njihovim zastupnicima kao dokaz dobijene bitke ili dvoboja. Običaj se kod nas zadržao do polovine XIX vijeka, a ostalo je zabilježeno i da je knez Miloš Obrenović 1817. godine poslao Porti u Carigradu glavu vođe Prvog srpskog ustanka, Karađorđa Petrovića.

Ljudi često imaju običaj da krivicu za neuspjeh u nečemu svale na jednog člana grupe koji onda postaje “žrtveni jarac”. Ukoliko ste se zapitali zašto baš jarac, to je zbog toga što je po našim vjerovanjima jarac nastao, ni manje ni više, nego od đavola. Jarac je tako oličenje ne samo zla već i raskalašnosti i bluda. Takođe, jarac se i kod starih Jevreja koristio u obredu posvećenom iskupljenju grehova ovog naroda, a i u starogrčkoj mitologiji demoni su prikazivani tako da podsjećaju na jarca.

Promjene u svijetu ranije su predstavljane “točkom sudbine”. Naime, okretanjem ovog točka tumačila se propast drevnih civilizacija, ali i sudbina ljudi. Smatralo se da se u istoriji sve vrti u krug, da mir rađa bogatstvo koje dovodi do lijenjosti, koja izaziva svađu. Ona dovodi do rata, koji se završava mirom, da bi opet nastalo bogatstvo. Prema tadašnjem shvatanju, sve se to ponavlja u određenim ciklusima, a sudbina svih ljudi zavisi od “kola sreće” i od toga kako se ono okreće.

Međutim, korijen ovakvog objašnjenja leži u grčkoj i rimskoj mitologiji, odnosno vezan je za boginju Fortunu. Iako je prvo bila italsko božanstvo blaženstva i plodnosti žena, kasnije je u starom Rimu poštovana kao božanstvo sreće i sudbine. Često su je poistovjećivali sa starogrčkom boginjom sreće, Tihom, a predstavljali točkom koji se okreće.

Komentari

NAPOMENA: Komentari odražavaju stavove njihovih autora, a ne i stavove internet portala TrebinjeLive.info. Molimo korisnike da se suzdrže od vrijeđanja, psovanja i vulgarnog izražavanja. Portal TrebinjeLive.info zadržava pravo da obriše komentar bez najave i objašnjenja.
Evo zbog čega je TrebinjeLive najčitaniji i najuticajniji portal u gradu!
8.500+
dnevnih
posjeta
265.000+
mjesečnih
čitanja
620.000+
mjesečnih
pregleda stranica
18.500+
fejsbuk
sviđanja