Rat.jpeg

Dramatična eskalacija sukoba na Bliskom istoku ponovo je izazvala snažne potrese na svjetskim tržištima energenata. Saudijska Arabija zatvorila je strateški naftovod Istok–Zapad nakon napada dronovima lansiranim sa teritorije Iraka, dok su jemenski pobunjenici Hutisti zauzeli vulkansko ostrvo Madžun u tjesnacu Bab el-Mandeb.
Ovim potezima defakto je otvoren novi front u sukobu sa Iranom, što je cijenu sirove nafte ekspresno poguralo iznad 100 dolara po barelu.

Ministarstvo energetike Saudijske Arabije saopštilo je da je obustava protoka kroz glavni naftovod iznuđena kao „mjera predostrožnosti”. Zvanični Rijad je potvrdio da su bespilotne letjelice stigle iz pravca susjednog Iraka.

Irački premijer Ali al-Zaidi odmah je naložio hitnu istragu u pokrajini Majsan, skratio komandni lanac smjenom lokalnog vojnog komandanta i zatvorio granični prelaz Šalamheh prema Iranu, u nastojanju da spriječi uvlačenje zemlje u direktan regionalni sukob.

Pad ključnog ostrva Madžun i lučkog grada Moke

Istovremeno sa udarima na saudijsku infrastrukturu, proiranski pokret Huti ostvario je najveći teritorijalni prodor na terenu u posljednjih nekoliko godina. Preuzeli su kontrolu nad strateškim lučkim gradom Mokom i zaposjeli pusto, ali vojno izuzetno značajno ostrvo Madžun (Perim), smješteno direktno u tjesnacu Bab el-Mandeb kroz koji prolazi arterija svjetske pomorske trgovine.

 Pad pomorskog prometa: Prolaz tankera kroz Bab el-Mandeb smanjen je za čak 60 odsto nakon napada.

 Presječene alternativne rute: Nakon što je plovidba kroz Ormuški tjesnac postala rizična, Saudijska Arabija pokušala je da preusmjeri izvoz kroz Crveno more ka Sueckom kanalu, ali je padom Madžuna i ta ruta stavljena pod direktnu vatrenu kontrolu Hutista.

 Ogroman rast troškova: Rijad je sada primoran da tankere sa sirovom naftom preusmjerava na znatno duži, rizičniji i skuplji put oko čitavog afričkog kontinenta.

Nafta preko 100 dolara, Hutisti poručuju: Eskalacija na eskalaciju

Predstavnici Hutista poručili su da je pomorski saobraćaj slobodan za sve osim za saudijska plovila, naglasivši da njihove operacije predstavljaju odgovor na dugogodišnju blokadu Jemena.

Globalna tržišta odmah su uračunala geopolitički rizik. Barel sirove nafte probio je psihološku granicu od 100 dolara, što ide direktno u prilog zvaničnom Teheranu koji nastoji maksimalno podići ulog pred pregovore sa administracijom u Vašingtonu.

Uporedo s energetskim šokom, ponovo prijeti krah krhkog primirja uspostavljenog 2022. godine. Samo tokom posljednjih sedam dana više od 46.000 ljudi napustilo je svoje domove zbog obnovljenih borbi u Jemenu. Iako je šef iranske diplomatije Abas Aragči potvrdio da održava direktnu vezu sa saudijskim kolegom, Teheran otvoreno traži da status Jemena i deblokada plovnih puteva budu neodvojivi dio šireg političkog paketa pregovora sa Sjedinjenim Američkim Državama.