Ogromni nameti na gorivo: Vozači dali milijarde, a putevi među najgorima u Evropi

Vozači u BiH platili više od 18 milijardi KM kroz gorivo.

Vozači u Bosni i Hercegovini su od 2006. do kraja 2025. godine kroz akcize i putarine na gorivo uplatili više od 18,2 milijarde KM, pokazuju podaci Uprave za indirektno oporezivanje BiH.

Kako je potvrđeno za „Nezavisne novine“, na svaki litar goriva u BiH plaća se akciza u iznosu od 0,30 do 0,45 KM, u zavisnosti od vrste naftnog derivata. Po tom osnovu je od 2006. do 31. decembra 2025. godine prikupljeno ukupno devet milijardi i 590 miliona KM.

Pored akciza, vozači plaćaju i dvije putarine. Putarina za održavanje puteva iznosi 0,15 KM po litru goriva, dok putarina za izgradnju auto-puteva i rekonstrukciju drugih puteva iznosi 0,25 KM po litru.

Iz Uprave za indirektno oporezivanje BiH naveli su da je od 2006. do kraja 2025. godine po osnovu putarine za održavanje puteva prikupljeno četiri milijarde i 250 miliona KM, dok je od 2009. godine do kraja 2025. godine za izgradnju auto-puteva i rekonstrukciju puteva prikupljeno četiri milijarde i 398 miliona KM.

Na ukupnu cijenu goriva obračunava se i PDV od 17 odsto.

Iako se kroz ove namete prikupljaju značajna sredstva, Bosna i Hercegovina se prema izvještaju Svjetskog ekonomskog foruma nalazi među zemljama sa najlošijim putevima u Evropi. U okviru „Globalnog izvještaja o konkurentnosti“, BiH je dobila ocjenu 2,8 od mogućih sedam.

Prema karti koja rangira evropske zemlje po kvalitetu puteva, BiH je označena crnom bojom, što predstavlja najnižu kategoriju.

Istraživač organizacije „Transparensi internešenel BiH“ Damjan Ožegović ocijenio je da postoje nelogičnosti u načinu trošenja prikupljenih sredstava.

„Putevi i auto-putevi nam se grade većinski iz kredita ili u partnerstvu sa inostranskim finansijskim institucijama, a ne iz sredstava koja su prikupljena. Ti prihodi su zapravo namjenska sredstva koja moraju da se ulažu u puteve i auto-puteve, a upravo zato što se troše nenamjenski i ne postoje tragovi gdje taj novac odlazi, dodatno se zadužujemo za izgradnju i rekonstrukciju putne infrastrukture“, rekao je Ožegović.

On je dodao da se dio novca koristi za popunjavanje budžetskih nedostataka, a ne isključivo za izgradnju putne infrastrukture.

Sličan stav iznio je i Nenad Grković, član Komisije za borbu protiv korupcije Parlamentarne skupštine BiH, koji je naveo da je opravdano postaviti pitanje gdje završavaju sredstva koja građani izdvajaju za puteve.

„Definitivno, nije pošteno. Svi mi izdvajamo sredstva da se rade putevi, a vidimo da od toga nema ništa. U svakom slučaju je sumnjivo. Ko zna u šta koriste ta sredstva“, rekao je Grković.

U javnosti je ponovo aktuelizovana inicijativa za ukidanje ili smanjenje akciza na gorivo, posebno nakon rasta cijena energenata izazvanog tenzijama na Bliskom istoku.

Međutim, ukidanje akciza trenutno je malo vjerovatno, jer je samo prošle godine po tom osnovu u budžet prikupljeno skoro 596 miliona KM.

Prema podacima Uprave za indirektno oporezivanje BiH, u 2025. godini u BiH je uvezeno gorivo u ukupnoj vrijednosti od 1.998.300.436 KM.